CÁC TIÊU CHUẨN VÀ QUY ĐỊNH CẦN TUÂN THỦ KHI LẮP ĐẶT HỆ THỐNG GAS CÔNG NGHIỆP

Hệ thống gas LPG cho nhà hàng, khách sạn, bếp trung tâm, nhà máy không đơn giản là đặt bình gas, kéo đường ống rồi kết nối vào bếp. Đây là hệ thống nhiên liệu có yêu cầu nghiêm ngặt về thiết kế, vị trí tồn chứa, thông gió, thiết bị, đường ống, điện phòng nổ, phòng cháy chữa cháy, kiểm tra và vận hành.
TCVN 7441:2004 quy định các yêu cầu thiết kế, lắp đặt và vận hành hệ thống cung cấp LPG tại nơi tiêu thụ có tổng sức chứa trong bình và/hoặc bồn đến 270 m³.TCVN_7441_2004.pdf
1. Xác định yêu cầu PCCC trước khi thiết kế
Trước khi thi công cần xác định công trình thuộc loại hình nào: nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, bếp công nghiệp, nhà máy hay công trình hỗn hợp; quy mô hệ thống LPG; sức chứa kho; vị trí kho; công suất tiêu thụ và các yêu cầu PCCC áp dụng cho chính công trình đó.
Tùy quy mô và tính chất công trình, hồ sơ còn có thể liên quan đến thủ tục thiết kế, thẩm định/thẩm duyệt, nghiệm thu hoặc quản lý về PCCC theo quy định pháp luật hiện hành.
Vì vậy, không nên thi công hệ thống gas trước rồi mới xử lý hồ sơ PCCC sau.
2. Kho LPG phải đặt ở vị trí an toàn và thông thoáng
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất là tránh để LPG rò rỉ tích tụ.
TCVN 7441:2004 yêu cầu kho LPG phải được thiết kế để khí có thể phân tán dễ dàng khi rò rỉ, giảm nguy cơ tích tụ và bắt cháy; nền kho phải bằng phẳng. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Đối với kho chai, vị trí phải thông thoáng, thuận tiện thay bình và dễ tiếp cận khi xảy ra tình huống khẩn cấp. TCVN_7441_2004.pdf
Không nên bố trí kho LPG tại những vị trí kín, trũng hoặc có nguy cơ làm khí rò rỉ tích tụ.
3. Kiểm soát sức chứa và khoảng cách an toàn
Theo TCVN 7441:2004, sức chứa tối đa cho phép của kho chai trong phạm vi tiêu chuẩn này là 1.000 kg LPG. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Tiêu chuẩn cũng đưa ra khoảng cách tối thiểu tùy sức chứa. Chẳng hạn, Bảng 1 quy định trường hợp không có tường ngăn cháy: kho dưới 400 kg có khoảng cách tối thiểu 1 m; từ 400–1.000 kg là 3 m đối với đối tượng khoảng cách được quy định tại bảng. TCVN_7441_2004.pdf

Không nên lấy các con số này áp dụng máy móc cho mọi công trình; khoảng cách thực tế phải xác định theo cấu hình kho, tường ngăn cháy, nguồn phát lửa và quy định hiện hành áp dụng.
4. Thông gió kho gas là yêu cầu đặc biệt quan trọng
Thiết kế kho LPG phải giảm khả năng hình thành hỗn hợp LPG/không khí có khả năng cháy bằng giải pháp thông gió.
TCVN quy định với thông gió tự nhiên:
đáy lỗ thông gió tầm thấp cách sàn không quá 150 mm;
đỉnh lỗ thông gió tầm cao cách trần không quá 500 mm;
chai LPG và thiết bị không được che chắn các lỗ thông gió. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Do đặc tính LPG, thông gió thấp gần nền là điểm đặc biệt cần chú ý khi thiết kế kho.
5. Máy hóa hơi phải là thiết bị phù hợp và bố trí đúng vị trí
Đối với hệ thống có công suất lớn sử dụng máy hóa hơi, TCVN 7441:2004 yêu cầu máy hóa hơi bảo đảm an toàn phòng nổ phù hợp với vùng nguy hiểm. TCVN_7441_2004.pdf
Theo tiêu chuẩn, máy hóa hơi phải cách bồn hoặc chai LPG tối thiểu 1,5 m; khoảng cách đến tòa nhà gần nhất hoặc ranh giới khu đất liền kề không nhỏ hơn 3 m. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Đầu vào máy hóa hơi phải có van ngắt khẩn cấp ở vị trí dễ nhìn thấy, dễ tiếp cận và dễ thao tác khi có sự cố. TCVN_7441_2004.pdf
6. Van điều áp phải được tính theo công suất hệ thống
Hệ thống cung cấp LPG phải có giải pháp điều áp phù hợp nhằm:
ổn định áp suất → bảo vệ thiết bị → hạn chế quá áp/sụt áp → bảo đảm nguồn LPG liên tục.
TCVN quy định hệ thống bao gồm điều áp cấp 1 và cấp 2; với hệ thống cung cấp đồng thời cho nhiều đối tượng sử dụng, tiêu chuẩn đề cập việc bố trí từ hai van điều áp cấp 1 song song trở lên để vận hành/dự phòng hoặc tăng công suất. TCVN_7441_2004.pdf
Do đó, việc chọn van phải dựa trên lưu lượng LPG cực đại, áp suất làm việc, chiều dài đường ống và tổng công suất thiết bị, không chỉ dựa vào kích thước ren.
7. Đường ống LPG phải đúng vật liệu và đúng thiết kế
Đường ống LPG áp suất cao phải sử dụng ống thép không hàn chuyên dùng cho LPG theo yêu cầu của TCVN 7441:2004. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf

Đường ống phải được bảo vệ chống ăn mòn, bố trí tránh tác động nhiệt bất lợi và có hệ thống giá đỡ phù hợp. TCVN cũng quy định khoảng cách tối đa giữa các giá đỡ theo đường kính ống. TCVN_7441_2004.pdf 
Khi đường ống xuyên tường hoặc sàn phải có giải pháp bọc và chống ăn mòn phù hợp. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
8. Phải có hệ thống ngắt gas khi xảy ra sự cố
Mỗi kho LPG/kho chai phải có van điều khiển chính để nhanh chóng cắt nguồn cung cấp LPG khi có sự cố. Van phải dễ quan sát, dễ tiếp cận và thao tác. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Đối với công trình thực tế, tùy thiết kế và yêu cầu áp dụng, hệ thống có thể cần phối hợp:
cảm biến phát hiện rò rỉ → tủ cảnh báo/điều khiển → thiết bị ngắt nguồn gas → cảnh báo sự cố.
Các thiết bị này phải được lựa chọn và bố trí theo hồ sơ thiết kế, phân vùng nguy hiểm và yêu cầu PCCC áp dụng cho công trình.
9. Thiết bị điện phải phù hợp vùng nguy hiểm cháy nổ
TCVN phân loại vùng nguy hiểm LPG thành Zone 0, Zone 1 và Zone 2. Thiết bị điện đặt trong khu vực nguy hiểm phải phù hợp yêu cầu phòng nổ của khu vực đó và có chứng nhận/nhãn phù hợp. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
Đây là một lỗi cần đặc biệt tránh khi thi công: không tùy tiện đặt ổ cắm, công tắc, quạt điện, motor hoặc thiết bị điện thông thường trong vùng nguy hiểm LPG.
10. Tiếp địa và chống tĩnh điện
Hệ thống LPG phải xem xét yêu cầu chống tĩnh điện và tiếp địa phù hợp. TCVN có các quy định riêng đối với bồn trên mặt đất, đường ống, hệ thống bảo vệ catốt và quá trình xe bồn nhập LPG. TCVN_7441_2004.pdf
Đây phải được xem là một phần của thiết kế kỹ thuật, không phải hạng mục bổ sung sau khi hệ thống đã hoàn thành.
11. Trang bị PCCC và khả năng xử lý tình huống khẩn cấp
Ngoài các yêu cầu kỹ thuật LPG, công trình phải đáp ứng các yêu cầu PCCC hiện hành tương ứng với loại hình và quy mô công trình, gồm các nội dung như phương tiện chữa cháy, báo cháy/cảnh báo khi thuộc trường hợp yêu cầu, lối tiếp cận và thoát nạn, biển báo, nội quy, khoảng cách an toàn và phương án xử lý sự cố.

Riêng TCVN 7441:2004 yêu cầu biển cảnh báo/chỉ dẫn tại khu vực LPG, trong đó có các nội dung như “Cấm hút thuốc”, “LPG dễ cháy”, “Kho chứa LPG”. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
12. Phải thử kín, kiểm tra và nghiệm thu trước khi vận hành
Lắp xong đường ống không đồng nghĩa hệ thống đã đủ điều kiện đưa vào sử dụng.
TCVN yêu cầu hệ thống tồn chứa và cung cấp LPG sau lắp đặt phải được kiểm tra, chạy thử theo thiết kế, bản vẽ, thông số kỹ thuật và hướng dẫn của nhà sản xuất. Hồ sơ kiểm tra và chứng chỉ phải được lưu giữ. TCVN_7441_2004.pdf
Tiêu chuẩn cũng quy định kiểm tra rò rỉ và nhấn mạnh không được dùng lửa để kiểm tra rò rỉ. Đường ống cao áp phải được kiểm tra mối hàn và thử kín sau khi lắp đặt. [thietbipcccbinhduong.com]_TCVN_7441_2004.pdf
12 ĐIỂM PETRO SAIGON KHUYẾN NGHỊ KIỂM TRA TRƯỚC KHI NGHIỆM THU
Có thể nhớ hệ thống an toàn theo chuỗi:
01. Hồ sơ pháp lý/PCCC
→ 02. Vị trí kho LPG
→ 03. Sức chứa & khoảng cách
→ 04. Thông gió
→ 05. Bình/bồn LPG
→ 06. Máy hóa hơi
→ 07. Van điều áp
→ 08. Đường ống
→ 09. Van ngắt & cảnh báo rò rỉ
→ 10. Điện phòng nổ & tiếp địa
→ 11. Trang bị PCCC
→ 12. Thử kín – chạy thử – hồ sơ nghiệm thu.
Kết luận
Một hệ thống gas công nghiệp đạt yêu cầu không chỉ cần “gas không bị rò rỉ” mà phải được xem xét ngay từ khâu thiết kế tổng thể.
Đặc biệt đối với nhà hàng, khách sạn, bếp trung tâm và nhà máy, việc lựa chọn vị trí kho LPG, tính công suất, đường kính đường ống, máy hóa hơi, van điều áp, hệ thống ngắt khẩn cấp và giải pháp PCCC phải được thực hiện đồng bộ.
PETRO SAIGON – ALL FOR YOUR SAFETY
Thiết kế – Thi công – Kiểm tra hệ thống LPG công nghiệp
🌐 www.saigonpetro.vn⁠�
☎️ 0708 266 789